PHẦN 1: LÝ THUYẾT

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp chính thức có hiệu lực và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, thay thế hoàn toàn cho Thông tư 200/2014/TT-BTC. Việc chuyển đổi số dư sổ kế toán từ Thông tư 200 sang Thông tư 99 được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết các bước chuyển đổi số dư trên hệ thống sổ sách kế toán thủ công (ở cấp độ nghiệp vụ, không phụ thuộc vào bất kỳ phần mềm kế toán nào):

BƯỚC 1: KHÓA SỔ KẾ TOÁN VÀ CHỐT SỐ LIỆU NĂM CŨ (THEO TT 200)

Hoàn thành toàn bộ công việc hạch toán phát sinh của niên độ kế toán cũ (năm 2025) theo đúng quy định của Thông tư 200.

Thực hiện các bút toán phân bổ, trích khấu hao, đánh giá lại ngoại tệ cuối kỳ và thực hiện kết chuyển xác định kết quả kinh doanh để khóa sổ kế toán tại ngày 31/12 của năm trước.

Lập Báo cáo tài chính hoàn chỉnh cho năm trước. Số dư cuối kỳ (số dư tại ngày 31/12) trên Bảng cân đối tài khoản hoặc sổ kế toán tổng hợp năm cũ chính là cơ sở gốc để thực hiện chuyển đổi số dư sang năm mới.

BƯỚC 2: THỰC HIỆN CHUYỂN ĐỔI SỐ DƯ CÁC TÀI KHOẢN ĐẶC THÙ (MAPPING TÀI KHOẢN)

Do hệ thống tài khoản của Thông tư 99/2025/TT-BTC có một số điểm thay đổi, gộp hoặc bổ sung mới so với Thông tư 200, bạn cần lập bảng đối chiếu để thực hiện chuyển đổi số dư chi tiết của các tài khoản sau:

1. Nhóm tài khoản tài sản chuyển đổi chi tiết theo yêu cầu quản lý

Doanh nghiệp căn cứ vào số dư của các tài khoản chi tiết sau để chuyển đổi chi tiết cho phù hợp với yêu cầu quản lý mới của đơn vị mình (nếu có):

TK 111 (Tiền mặt), TK 112 (Tiền gửi không kỳ hạn), TK 113 (Tiền đang chuyển).

TK 121 (Chứng khoán kinh doanh).

TK 153 (Công cụ, dụng cụ), TK 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang), TK 156 (Hàng hóa).

TK 211 (Tài sản cố định hữu hình), TK 212 (Tài sản cố định thuê tài chính), TK 213 (Tài sản cố định vô hình).

2. Chuyển đổi số dư khoản góp vốn hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC)

Nguyên tắc chuyển đổi: Nếu doanh nghiệp là bên tham gia góp vốn nhưng không phải là bên kế toán cho hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không đồng kiểm soát mà hợp đồng chưa kết thúc tại thời điểm Thông tư 99 có hiệu lực:

Cách xử lý: Căn cứ vào số dư chi tiết của Tài khoản 138 (Phải thu khác) — phần chi tiết giá trị vốn đem đi góp vốn vào hợp đồng BCC — để thực hiện chuyển đổi số dư sang Tài khoản 2281 (Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác).

3. Chuyển đổi số dư chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định

Nguyên tắc chuyển đổi: Hệ thống tài khoản mới của Thông tư 99 phân định lại chi phí sửa chữa định kỳ và nâng cấp cải tạo.

Cách xử lý: Căn cứ vào số dư chi tiết của Tài khoản 2413 (Sửa chữa lớn TSCĐ) đối với phần chi phí nâng cấp, cải tạo TSCĐ còn chưa hoàn thành để chuyển số dư sang Tài khoản 2414 (Nâng cấp, cải tạo TSCĐ).

4. Chuyển đổi số dư phải trả cổ tức, lợi nhuận

Nguyên tắc chuyển đổi: Thông tư 99 bổ sung tài khoản riêng để theo dõi nghĩa vụ trả cổ tức, lợi nhuận thay vì theo dõi chung trong nhóm phải trả khác.

Cách xử lý: Căn cứ vào số dư Có chi tiết của Tài khoản 338 (Phải trả, phải nộp khác) về số tiền cổ tức, lợi nhuận phải trả cho các chủ sở hữu để thực hiện chuyển sang Tài khoản 332 (Phải trả cổ tức, lợi nhuận).

5. Chuyển đổi số dư các nguồn vốn hình thành TSCĐ

Nguyên tắc chuyển đổi: Các nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản và nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ theo chế độ cũ được chuyển đổi tính chất.

Cách xử lý: Căn cứ vào số dư của Tài khoản 441 (Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản) và số dư của Tài khoản 466 (Nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ) để chuyển đổi toàn bộ sang Tài khoản 4118 (Vốn khác).

Lưu ý: Đối với tất cả các tài khoản khác đang phản ánh chi tiết trên sổ sách kế toán, nếu có nội dung nào khác biệt so với nguyên tắc và kết cấu của Thông tư 99 thì doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện điều chỉnh lại cho phù hợp.

BƯỚC 3: MỞ SỔ KẾ TOÁN MỚI VÀ GHI NHẬN SỐ DƯ ĐẦU KỲ

Tiến hành mở hệ thống sổ kế toán mới cho năm tài chính (sổ tổng hợp, sổ cái, sổ chi tiết) theo đúng hệ thống tài khoản và mẫu biểu của Thông tư 99.

Căn cứ vào số liệu đã được chuyển đổi chi tiết ở Bước 2, tiến hành ghi nhận số dư đầu năm (ngày 01/01) vào các tài khoản và sổ chi tiết tương ứng của năm mới.

Lập Bảng cân đối số phát sinh (hoặc Bảng cân đối tài khoản) tại ngày 01/01 của năm tài chính mới để kiểm tra lại tính khớp đúng của việc chuyển đổi. Yêu cầu bắt buộc: Tổng số dư Nợ đầu kỳ = Tổng số dư Có đầu kỳ.

BƯỚC 4: ĐIỀU CHỈNH THÔNG TIN SO SÁNH TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Khi thiết lập Báo cáo tài chính cho năm tài chính đầu tiên áp dụng Thông tư 99, doanh nghiệp phải báo cáo lại thông tin so sánh trên BCTC đối với các chỉ tiêu có sự thay đổi giữa Thông tư 99 và Thông tư 200.

Thực hiện điều chỉnh hồi tố đối với cột "Số đầu năm" trên Báo cáo tình hình tài chính và cột "Kỳ trước/Năm trước" trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Trình bày rõ trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính lý do dẫn đến sự thay đổi của các chỉ tiêu, phương pháp điều chỉnh số liệu so sánh để đảm bảo tính nhất quán và so sánh được giữa kỳ hiện tại và kỳ trước.

PHẦN 2: THỰC HIỆN TRÊN GAM

Bước 1: Chọn tới công ty cần chuyển sang sử dụng thông tư 99

Bước 2: Từ Menu “Hệ thống” chọn <Thiết lập hệ thống>

Bước 3: Một hộp thoại xuất hiện bạn chọn tới Tab <Công ty hiện thời>

Bước 4: Tại đây bạn tìm tới mục <Mẫu biểu theo>: đổi sang giá trị mới là 8 tương ứng TT99/2025-BTC

Bước 5: Nhấn lưu để lưu lại thay đổi

Bước 6: Đổi danh mục tài khoản theo thông tư mới

Vào menu “Danh Mục” chọn <Danh mục tài khoản>, Nhấn phím F11 để cập nhật lại tài khoản, sau đó phần mềm hỏi có chấp nhận không bạn chọn Yes.

Bước 7: Đổ danh mục tài khoản theo thông tư mới

Vào menu “Cuối Kỳ” chọn <Bút toán khóa sổ”, Nhấn phím F11 để cập nhật lại danh sách bút toán khóa sổ, sau đó phần mềm hỏi có chấp nhận không bạn chọn Yes.

Bước 8: Cập nhật lại số dư đầu kỳ cho khớp với tài khoản mới trên thông tư 99

Vào menu “Đầu kỳ” chọn <Số dư đầu kỳ tài khoản”, tại đây nếu công ty hiện thời tồn tại số dư ở các tài khoản không còn tồn tại ở TT99 hoặc chuyển đổi sang tài khoản tương ứng thì bạn cần F3 để sửa lại cho phù hợp.